{"id":23,"date":"2025-03-30T21:33:00","date_gmt":"2025-03-30T19:33:00","guid":{"rendered":"https:\/\/lodubiecko.pl\/?page_id=23"},"modified":"2025-10-29T11:17:00","modified_gmt":"2025-10-29T10:17:00","slug":"patron","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/lodubiecko.pl\/?page_id=23","title":{"rendered":"PATRON"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<\/path><\/svg>\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\tNASZ PATRON\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/h3>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\tIgnacy Krasicki - Ksi\u0105\u017ce Poet\u00f3w Polskich\t\t\t\t\t<\/p>\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

IGNACY KRASICKI<\/span><\/h1>

(1735 – 1801)<\/span><\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\u00a0<\/h3>

A jak to by\u0107 Polakiem, gdy Polak\u00f3w gani\u0119?
<\/span>Niedobrze by\u0107 nierz\u0105dnym, s\u0142abym, mizerakiem,
<\/span><\/em><\/span>Wiem ja o tym, jednak\u017ce mi\u0142o by\u0107 Polakiem.<\/em><\/span>
<\/span><\/h3>

Ignacy Krasicki<\/strong><\/span><\/p><\/div><\/div><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\u201eKsi\u0105\u017c\u0119 poet\u00f3w\u201d, bo tak go zwano, zw\u0142aszcza \u017ce u\u017cywa\u0142 kryptonimu[1]<\/span> XBW (ksi\u0105\u017c\u0119 biskup warmi\u0144ski), wywodzi\u0142 si\u0119 z \u015brednio zamo\u017cnej szlachty o rodowodzie magnackim z po\u0142udniowo-wschodniej Ma\u0142opolski. Urodzi\u0142 si\u0119 w Dubiecku<\/a> nad Sanem, kszta\u0142ci\u0142 w lwowskim kolegium jezuickim, potem seminarium warszawskim, a na koniec – w Rzymie. Bywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c w Pary\u017cu, dok\u0105d wiod\u0142y go zainteresowania literackie i teatralne. Dzi\u0119ki mecenatowi kr\u00f3lewskiemu pi\u0105\u0142 si\u0119 szybko do dostoje\u0144stw: by\u0142 sekretarzem prymasa, kapelanem kr\u00f3lewskim, prezydentem trybuna\u0142u ma\u0142opolskiego, ksi\u0119ciem biskupem warmi\u0144skim i senatorem, wreszcie – arcybiskupem gnie\u017anie\u0144skim.
Ten przystojny, obyty w \u015bwiecie, niezwykle inteligentny, a ponadto wytworny, dba\u0142y o wygl\u0105d, towarzyski i dowcipny cz\u0142owiek sta\u0142 si\u0119 ulubie\u0144com kr\u00f3la i ozdob\u0105 obiad\u00f3w czwartkowych. Kr\u0105\u017cy\u0142y te\u017c o nim po Warszawie uszczypliwe i z\u0142o\u015bliwe dowcipy, a przezywano go \u201eUmizgalskim\u201d.<\/p>

Na tego\u017c<\/em><\/p>

Ten nowomodny galant[2]<\/span> mszy nigdy nie miewa,
Ale tylko z damami sursum corda[3]<\/span>\u00a0 \u015bpiewa.<\/p>

Krasicki zadebiutowa\u0142 jako publicysta i redaktor \u201eMonitora\u201d, zwi\u0105zawszy si\u0119 \u015bci\u015ble z kr\u00f3lewskim o\u015brodkiem, i uczestniczy\u0142
w antysarmackiej ofensywie kulturalnej w my\u015bl programu kr\u00f3la. Ale po kryzysie barskim i pierwszym rozbiorze, kiedy jako biskup warmi\u0144ski sta\u0142 si\u0119 poddanym pruskim, rozgoryczony i rozczarowany, odsun\u0105\u0142 si\u0119 od \u017cycia politycznego, rzadko bywa\u0142 w Warszawie,
a natomiast cz\u0119sto bawi\u0142 w Berlinie i Poczdamie, gdzie nawi\u0105za\u0142 nawet przyjacielskie stosunki z kr\u00f3lem pruskim Fryderykiem II, cz\u0142owiekiem o\u015bwieconym i znawc\u0105 literatury francuskiej. Poniewa\u017c za\u015b biskupstwo warmi\u0144skie przynosi\u0142o poka\u017ane dochody, prowadzi\u0142 wystawny tryb \u017cycia, podr\u00f3\u017cowa\u0142 i upi\u0119ksza\u0142 biskupie siedziby, zw\u0142aszcza w Lidzbarku Warmi\u0144skim, gdzie si\u0119 na dobre zadomowi\u0142.
Na tym te\u017c tle zrodzi\u0142y si\u0119 nieporozumienia mi\u0119dzy nim a Stanis\u0142awem Augustem, kt\u00f3ry oczekiwa\u0142 ze strony poety dalszego poparcia
i czynnego udzia\u0142u w \u017cyciu politycznym. Swe rozczarowanie wyrazi\u0142 kr\u00f3l w jednym z list\u00f3w:
\u201eMocno si\u0119 obawiam, \u017ce [Krasicki] taki uprzejmy, taki inteligentny i pilny, i kt\u00f3ry ma mi tyle do zawdzi\u0119czenia, stanie si\u0119 nicponiem, kt\u00f3ry
o nic wi\u0119cej nie dba ani o nikogo poza swoimi przyjemno\u015bciami i pr\u00f3\u017cniaczeniem si\u0119\u201d.<\/p>

Tymczasem Krasicki sam przyznawa\u0142: \u201eM\u00f3wi\u0119, jak my\u015bl\u0119, czyni\u0119, jak mog\u0119\u201d. Efektem takiej postawy by\u0142o wi\u0119c szukanie kompromisu mi\u0119dzy tradycj\u0105 sarmack\u0105 a idea\u0142ami o\u015bwieceniowymi, czemu da\u0142 pe\u0142ny wyraz w Panu Podstolim.
Dopiero po obj\u0119ciu stanowiska arcybiskupa gnie\u017anie\u0144skiego w r. 1795 i przeniesieniu si\u0119 do Skierniewic oraz do \u0141owicza, w ostatnich latach \u017cycia w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do pracy nad podtrzymaniem ducha narodowego po utracie niepodleg\u0142o\u015bci. Wydawa\u0142 mi\u0119dzy innymi przez dwa lata pisemko tygodniowe \u201eCo tydzie\u0144\u201d, wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0142 r\u00f3wnie\u017c przy za\u0142o\u017ceniu Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk w Warszawie (1800) i przyczyni\u0142 si\u0119 walnie do jego zatwierdzenia przez kr\u00f3la pruskiego.
G\u0142\u00f3wnym wi\u0119c terenem jego dzia\u0142ania okaza\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bciwie literatura, a okresem wyj\u0105tkowo p\u0142odnym i tw\u00f3rczym – sze\u015bciolecie lidzbarskie od 1775 do 1780.
Wielkie poczucie humoru nie przeszkadza\u0142o poecie patrze\u0107 na ludzi i \u015bwiat w spos\u00f3b krytyczny i ironiczny. Da\u0142 temu wyraz chocia\u017cby we Wst\u0119pie do bajek, jak r\u00f3wnie\u017c w wierszu do m\u0142odszego brata:<\/p>

Do ksi\u0119dza Marcina<\/em><\/p>

Lud\u017ami zysk, boja\u017a\u0144 i nadzieja rz\u0105dzi,
Ka\u017cdy z nich, w\u0142asna \u017c\u0105dz\u0105 oszukany,
Siebie nie patrzy[4]<\/span>, a o drugich s\u0105dzi,
Filozof wielki, m\u0119drzec zawo\u0142any,
Kr\u00f3le, statysty[5]<\/span>, rycerze, biskupi,
Ksi\u0119\u017ce Marcinie, wszyscy ludzie g\u0142upi.<\/p>

Ograniczono\u015b\u0107 te\u017c ludzka i wynikaj\u0105ce z. niej nast\u0119pstwa stanowi\u0142y najcz\u0119stszy przedmiot jego poetyckiej drwiny. Umiar jednak
w moralizowaniu, wielka kultura s\u0142owa i smak artystyczny poety sprawia\u0142y, i\u017c utwory jego uczy\u0142y i karci\u0142y, bawi\u0105c raczej ni\u017c rani\u0105c czytelnika. Bo jak pisa\u0142 Franciszek Zab\u0142ocki:<\/p>

Co dziwniejsza, cho\u0107 komu uczynisz zarzuty,
Chocia\u017c kogo uszczypniesz i ten na to sieknie,
Wielbi ci\u0119 jednak za wiersz napisany pi\u0119knie.<\/p>

Czytywano zatem ch\u0119tnie jego utwory, o czym m\u00f3wi\u0105 \u015bwiadectwa wsp\u00f3\u0142czesnych, a w\u015br\u00f3d nich s\u0142owa kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta: \u201eJe\u015bli gust do czytania po wsiach[6]<\/span> rozszerzy\u0142 si\u0119, przyzna\u0107 trzeba sprawiedliwie, \u017ce Waszej Ksi\u0105\u017c\u0119cej Mo\u015bci dzie\u0142om ledwie nie najbardziej dzi\u0119kowa\u0107 za to trzeba\u201d.
Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 jego, jak przysta\u0142o na racjonalist\u0119 i cz\u0142owieka o\u015bwieconego, by\u0142a literatur\u0105 rozumu, intelektu. Cechowa\u0142 j\u0105 r\u00f3wnie\u017c humanitaryzm, wra\u017cliwo\u015b\u0107 na krzywd\u0119 cz\u0142owieka i niesprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105:<\/p>

Ksi\u0119gi, wiersze, dzienniki, p\u0142atni uwielbiacie,
Pe\u0142no dziel heroicznych, a jednak lud p\u0142acze.<\/p>

Po debiucie publicystycznym Krasicki po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 ca\u0142kowicie literaturze pi\u0119knej i okaza\u0142 si\u0119 najwybitniejszym tw\u00f3rc\u0105 czas\u00f3w stanis\u0142awowskich. Jego j\u0119zyk cechowa\u0142a zwi\u0119z\u0142o\u015b\u0107 i jasno\u015b\u0107, styl by\u0142 naturalny i g\u0142adki, rzeczowy i lekki, bo poeta lubi\u0142 p\u00f3\u0142u\u015bmiechy, dowcip za\u015b przychodzi\u0142 mu na zawo\u0142anie. Przestrzega\u0142 konwencji klasycystycznej, ale nie trzyma\u0142 si\u0119 jej niewolniczo, a w jego poezji odnale\u017a\u0107 mo\u017cna \u015blady tak\u017ce stylu rokokowego.
Najwy\u017cszy poziom artystyczny osi\u0105gn\u0105\u0142 Krasicki w bajkach, poematach heroikomicznych i satyrach, zajmuj\u0105c obok Jana z Czarnolasu znamienite miejsce na polskim parnasie.
Kr\u00f3l Stanis\u0142aw August poleci\u0142 wybi\u0107 medal na cze\u015b\u0107 poety[7]<\/span>, a po zgonie pisarza na publicznym posiedzeniu Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk w dniu 12 grudnia 1801 roku Franciszek Ksawery Dmochowski w Mowie na obch\u00f3d pami\u0105tki Ignacego Krasickiego, arcybiskupa gnie\u017anie\u0144skiego, z\u0142o\u017cy\u0142 mu ho\u0142d w s\u0142owach: \u201eBez nadwer\u0119\u017cenia prawdy i poni\u017cenia kog\u00f3\u017ckolwiek b\u0105d\u017a mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce Krasicki by\u0142 najdowcipniejszym cz\u0142owiekiem, jakiego Polska za dni naszych wyda\u0142a. [\u2026] On, bawi\u0105c i roz\u015bmieszaj\u0105c, by\u0142 najlepszym nauczycielem. Ka\u017cdy stan, ka\u017cdy wiek znajduje w nim o\u015bwiecenie i rozrywk\u0119\u201d.<\/p>

\"\"<\/a><\/p>

Medal wybity na cze\u015b\u0107 biskupa Ignacego Krasickiego projektu Filipa Holzhaeusserna<\/p>

\"\"<\/a><\/p>

\u00a0Medal wybity na 650-lecie Lidzbarka Warmi\u0144skiego projektu J\u00f3zefa Gos\u0142awskiego<\/p>

\u00a0<\/p>

[1] Kryptonim – wyraz lub inicja\u0142y ukrywaj\u0105ce w\u0142a\u015bciwe nazwisko<\/p>

[2] galant – elegant<\/p>

[3] sursum corda<\/span> (\u0142ac., czyt: \u2026 korda) – w g\u00f3r\u0119 serca<\/p>

[4] siebie nie patrzy – sob\u0105 si\u0119 nie interesuje<\/p>

[5] statysty – (u w znaczeniu dawniejszym: .m\u0119\u017cowie stanu, politycy, dyplomaci; w okresie o\u015bwiecenia szerzy\u0142a si\u0119 w mianowniku liczby mnogiej rzeczownik\u00f3w m\u0119skoosobowych ko\u0144c\u00f3wka -y (-i); nabiera\u0142a ona jednak zabarwienia lekcewa\u017c\u0105cego, pogardliwego, u\u017cywa\u0107 wi\u0119c jej nale\u017ca\u0142o wed\u0142ug Kopczy\u0144skiego wtedy, \u2026gdy czasem my\u015blimy upodli\u0107 , niecnotliw\u0105 osob\u0119 ludzk\u0105 i do zwierz\u0105t przyr\u00f3wna\u0107\u201d.<\/p>

[6] Po wsiach – tu: po dworach<\/p>

[7] \u0141aci\u0144ski napis na medalu brzmia\u0142: Dignum Laude Virum Musa Vetat Mori<\/span> – m\u0119\u017ca godnego chwa\u0142y muza broni od \u015bmierci (1780)<\/p>

Ignacy Krasicki (Wikipedia)<\/a><\/strong>
Dubiecko (Wikipedia)<\/a><\/strong><\/pre>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
NASZ PATRON Ignacy Krasicki – Ksi\u0105\u017ce Poet\u00f3w Polskich IGNACY KRASICKI (1735 – 1801) \u00a0 A jak to by\u0107 Polakiem, gdy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":17,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"site-sidebar-layout":"no-sidebar","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"full-width-container","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"disabled","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"disabled","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"class_list":["post-23","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lodubiecko.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/23","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lodubiecko.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/lodubiecko.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodubiecko.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodubiecko.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23"}],"version-history":[{"count":53,"href":"https:\/\/lodubiecko.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/23\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3926,"href":"https:\/\/lodubiecko.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/23\/revisions\/3926"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lodubiecko.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}